شرکت موتورولا سرانجام به شکایتهای اخیر کاربران درباره رفتار عجیب برخی گوشیهایش هنگام باز کردن اپلیکیشن Amazon Shopping واکنش نشان داد. ماجرا از جایی آغاز شد که تعدادی از کاربران متوجه شدند هنگام اجرای برنامه آمازون، اپلیکیشن مستقیماً باز نمیشود؛ بلکه ابتدا یک پنجره مرورگر برای چند لحظه ظاهر شده و سپس کاربر از طریق یک لینک ردیابیشده به برنامه آمازون هدایت میشود.
این موضوع در روزهای اخیر توجه زیادی را در شبکههای اجتماعی و رسانههای فناوری به خود جلب کرد، بهخصوص زمانی که دارندگان گوشیهای پرچمدار و گرانقیمتی مانند موتورولا Razr 60 Ultra نیز همین رفتار غیرمنتظره را گزارش کردند. کاربران میگفتند که هر بار هنگام اجرای اپلیکیشن خرید آمازون، گوشی ابتدا مرورگر را باز میکند و سپس دوباره به داخل برنامه برمیگردد؛ اتفاقی که برای بسیاری عجیب و حتی نگرانکننده به نظر میرسید.
پس از افزایش گزارشها، برخی پژوهشگران امنیتی و تحلیلگران شبکه این رفتار را بررسی کردند. نتایج اولیه نشان داد که اپلیکیشن از پیش نصبشدهای به نام Smart Feed، که روی بسیاری از گوشیهای موتورولا وجود دارد، ظاهراً در فرآیند اجرای برنامه دخالت میکند و کاربران را از طریق لینکهای وابسته یا همان affiliate links عبور میدهد. این نوع لینکها معمولاً برای ردیابی خریدها و اختصاص کمیسیون به شرکت یا سرویس واسطه استفاده میشوند.
طبق گزارشهای منتشرشده، لینکهای مورد استفاده دارای کدهای affiliate tracking بودهاند؛ یعنی اگر کاربر پس از عبور از آن لینکها خریدی انجام میداد، ممکن بود کمیسیونی به طرف مرتبط پرداخت شود. تحلیل ترافیک شبکه همچنین نشان داد که این فرایند با دامنههایی در ارتباط بوده که به شرکای تبلیغاتی و سرویسهای پیشنهاد محتوای موتورولا تعلق دارند.
کشف چنین موضوعی باعث شد نگرانیهای زیادی مطرح شود. نخست اینکه کاربران انتظار نداشتند باز کردن یک اپلیکیشن ساده خرید، ابتدا از مسیر مرورگر و لینکهای ردیابی عبور کند. دوم اینکه این اتفاق روی گوشیهای پرچمدار و گرانقیمت موتورولا نیز رخ میداد؛ دستگاههایی که معمولاً کاربران انتظار تجربهای حرفهایتر و شفافتر از آنها دارند. برای بسیاری از کاربران این سؤال پیش آمد که چرا اصلاً باید اجرای یک اپلیکیشن از طریق زیرساخت تبلیغاتی یا سیستمهای وابسته انجام شود.
اکنون موتورولا رسماً این مشکل را تأیید کرده و اعلام کرده است که ایراد برطرف شده است. این شرکت در بیانیهای که برای وبسایت Android Authority ارسال کرده، توضیح داده که این رفتار «غیرعمدی» بوده و به دلیل یک مشکل در پیکربندی سیستم مسیریابی داخل برنامه Smart Feed رخ داده است. موتورولا میگوید این تنظیمات اکنون اصلاح شدهاند و برنامهها باید بدون عبور از لینکهای ردیابی و بهصورت عادی باز شوند.
این شرکت همچنین تأکید کرده که «تجربه کاربری، حریم خصوصی و یکپارچگی پلتفرم» برایش اهمیت زیادی دارد و اعلام کرده که همچنان عملکرد سیستم را زیر نظر خواهد داشت تا از رفتار صحیح دستگاهها اطمینان حاصل کند.
با این حال، موتورولا هنوز بهطور کامل توضیح نداده که اصلاً چرا چنین مکانیزم affiliate-link در نرمافزار وجود داشته است. اگرچه این شرکت اصرار دارد که هدایت کاربران از طریق لینکهای وابسته کاملاً ناخواسته بوده، اما بسیاری از کاربران و کارشناسان نسبت به این توضیح تردید دارند. آنها میپرسند اگر هدفی برای استفاده از زیرساخت affiliate وجود نداشته، پس چرا چنین قابلیتی در سیستم تعبیه شده بود؟
برخی تحلیلگران معتقدند این اتفاق میتواند نتیجه یک همکاری تبلیغاتی یا سیستم توصیه محتوا باشد که بهاشتباه وارد مسیر اجرای اپلیکیشنها شده است. در سالهای اخیر بسیاری از شرکتهای سازنده گوشیهای هوشمند تلاش کردهاند از طریق سرویسهای تبلیغاتی، پیشنهاد محتوا یا همکاریهای تجاری درآمد جانبی ایجاد کنند. با این حال، وقتی چنین سیستمهایی بدون شفافیت کافی وارد تجربه روزمره کاربران شوند، نگرانیهایی درباره حریم خصوصی و اعتماد کاربران به وجود میآید.
گزارشها نشان میدهد این مشکل احتمالاً به یک بهروزرسانی اخیر Smart Feed مربوط بوده و عمدتاً کاربران ایالات متحده آن را تجربه کردهاند، هرچند هنوز مشخص نیست که این رفتار دقیقاً چه تعداد دستگاه را تحت تأثیر قرار داده است. بعضی کاربران اعلام کردهاند که پس از بهروزرسانی نرمافزار، مشکل برطرف شده، اما برخی دیگر همچنان نسبت به وجود سرویسهای پنهان در گوشیهای خود بدبین هستند.
برای کاربرانی که هنوز نگران هستند، موتورولا امکان غیرفعال کردن Smart Feed را فراهم کرده است. برای انجام این کار میتوان مراحل زیر را دنبال کرد:
۱. وارد تنظیمات گوشی شوید
۲. بخش Apps یا Apps & Notifications را باز کنید
۳. گزینه See all apps را انتخاب کرده و برنامه Smart Feed را پیدا کنید
۴. روی Disable ضربه بزنید تا برنامه غیرفعال شود
این اتفاق بار دیگر یادآوری میکند که نرمافزارهای از پیش نصبشده روی گوشیهای هوشمند ممکن است فعالیتهایی در پسزمینه انجام دهند که بسیاری از کاربران از آنها اطلاع ندارند. در حالی که شرکتها معمولاً این سرویسها را با هدف ارائه پیشنهاد محتوا، تبلیغات شخصیسازیشده یا قابلیتهای اضافی معرفی میکنند، اما نبود شفافیت کافی میتواند باعث بیاعتمادی کاربران شود.
کارشناسان امنیت سایبری معتقدند کاربران باید توجه بیشتری به برنامههای پیشفرض نصبشده روی دستگاههای خود داشته باشند و مجوزها و فعالیت آنها را بررسی کنند. حتی برندهای بزرگ و شناختهشده نیز ممکن است گاهی ویژگیهایی را در نرمافزارهای خود قرار دهند که از دید کاربران عادی پنهان بماند.
در حال حاضر موتورولا میگوید مشکل کاملاً رفع شده است و دیگر اپلیکیشنها از طریق لینکهای ردیابی باز نخواهند شد. اما اینکه این توضیح تا چه اندازه بتواند اعتماد ازدسترفته برخی کاربران را بازگرداند، مسئلهای است که احتمالاً در هفتهها و ماههای آینده مشخص خواهد شد.
